Конституцияның жаңа жобасы денсаулық сақтау саласындағы мемлекеттік саясатты жаңғыртуға бағытталған. Құжатта әр азаматтың денсаулығын қорғау және сапалы медициналық көмек алу құқығы негізгі әлеуметтік құқық ретінде нақты бекітіледі. Бұл өзгерістер медициналық қызметтің қолжетімділігін арттыруға, алдын алу шараларын күшейтуге және мемлекеттің халық денсаулығы үшін жауапкершілігін нығайтуға мүмкіндік береді. Жобада көзделген мына мәселелерге денсаулық сақтау саласының өкілі ретінде тоқталғым келеді.
1. Конституция денсаулық сақтау мен медициналық көмекке құқықты нақты бекітеді
✔ Жаңа Конституция жобасында азаматтардың денсаулығын сақтау және медициналық көмек алу құқығы негізгі әлеуметтік құқық ретінде тікелей бекітілген.
✔Жаңа Конституцияның жобасы азаматтардың негізгі әлеуметтік құқық ретінде денсаулық сақтау мен медициналық көмекке құқығын тікелей бекітеді. Бұл өте маңызды, өйткені бұл жай ғана заң емес, елдің Негізгі Заңының бір бөлігі — ең жоғары заңды күш.
2. Медициналық көмекке кепілдік беру тұжырымы өзгереді
📍 Жоба мәтінінде медициналық көмек пен білім беру мәселелеріне қатысты «тегін» деген сөз алып тасталған.
👉 Бұл медициналық көмектің барлығы ақылы болады дегенді білдірмейді, заң әлі де қолданыстағы нормаларға сәйкес (мысалы, Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру және бюджеттік кепілдіктер арқылы) тегін көмек көлемін белгілейді. Алайда Конституция мәтінінде «тегін» деген ұғым тікелей қолданылмайды.
3. Құқықты іске асыру тетіктері нақтыланады
🔹 Конституция жобасында медициналық көмекке құқық заңда белгіленген көлем мен тәртіпке сәйкес жүзеге асырылатыны нақты көрсетілген. Бұл денсаулық сақтау саласындағы кепілдіктердің құқықтық негізін күшейтеді.
4. Қаржыландыру көздерін кеңейту
Денсаулық сақтау жүйесін қаржыландыру көздерін, соның ішінде бюджеттен тыс қаражаттарды кеңейту көзделген. Бұл жүйенің тұрақтылығын арттырып, медициналық көмектің қолжетімділігін жақсартуға бағытталған.
5. Денсаулықты қорғау басқа баптарда да қамтылады
✔Конституция Денсаулық сақтау саласына жанама әсер ететін нормаларды енгізеді:
* Егер бұл қоғамдық денсаулыққа қауіп төндірсе, діни ұйымдардың қызметін шектеу мүмкіндігі.
* Адамдардың денсаулығына зиян келтіруі мүмкін ақпаратты таратуға шектеулер.
6. Конституция адам құқықтарына бағдарланған
🌍 Жалпы алғанда, Конституция жобасы адам құқықтарын күшейтуге бағытталған.
Оның ішінде өмірді, ар-намысты, қадір-қасиетті және әлеуметтік құқықтарды қорғау көзделеді. Сол әлеуметтік құқықтардың бірі — денсаулық сақтау құқығы.
Қорытындылай келе, Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясындағы денсаулық сақтау саласына қатысты негізгі жаңашылдықтар:
✅ денсаулықты қорғау құқығы Конституция деңгейінде бекітіледі;
✅ оны іске асыру тетіктері заң арқылы нақтыланады;
✅ «тегін» деген сөз алынып тасталғанымен, әлеуметтік кепілдіктер заң жүзінде сақталады;
✅ денсаулық сақтау жүйесін қаржыландырудың тұрақты тетіктері қарастырылады;
✅ Конституцияның басқа бөлімдерінде де денсаулықты қорғауға бағытталған нормалар енгізіледі.
Қылышбаева Айгүл Орынбасарқызы, Шымкент қалалық №6 емханасының бас дәрігері, Шымкент қаласының Қоғамдық кеңесінің мүшесі.
АЗАМАТТАРДЫҢ ДЕНСАУЛЫҚ ҚҰҚЫҒЫ: КОНСТИТУЦИЯДАҒЫ ЖАҢА ҰСТАНЫМДАР
