“Су ресурстары маркетинг” ЖШС бас директоры Анарбек Ормановтың төрағалығымен өткен жиында жерді тиімді пайдалану мәселесі қызу талқыланды. Күн тәртібіндегі басты мәселе – “Жасыл белбеу” коммуналдық мекемесіне өткен 145 гектар жер телімі. Жиынға қатысқан шаруақожалық өкілдері аталған жерді “Су ресурстары маркетинг” ЖШС-не жалға беру қажеттігін көтерді. Олардың айтуынша, жердің мақсатты пайдаланылуы “аумақты көгалдандыру” емес, “қолданыстағы кәріз тазарту құрылыстарын дамытуға” бағытталуы тиіс.
Қатысушылар “Жасыл белбеу” МКК-нің бөлінген бюджет қаражаты бойынша нақты есебі жоқ екенін, мекеменің тиісті жұмыстар атқармағанын алға тартты. Тіпті, олардың мәлімдеуінше, 145 гектар аумақта бірде-бір ағаш отырғызылмаған. Жер телімінің бұл мекемеге қандай негізде берілгені де түсініксіз күйінде қалып отыр. Аталған аумақ бастапқыда Бүржар су жинақтағышына тиесілі болған. Оның жалпы аумағы 274 гектарды құрайды. Алайда қазіргі таңда сарқынды сулар көлемінің күрт артуына байланысты жинақтағыш мүмкіндігі шектеулі екені айтылды. Артқан ағын суды толық жинау мүмкін болмай отыр.
Неге 145 гектар жер бос тұр, ал су бар және ол пайдаланылмайды? Біз тек көлге, өзенге немесе каналға қарап отырумен шектелмеуіміз керек. Суды тиімді пайдалану қажет. Әсіресе су тапшылығы жағдайында. Бұл мәселе 2019 жылы да көтерілген. Арада жеті жыл өтті. Бірақ бірде-бір жүйелі шешім жүзеге асқан жоқ. 145 гектар жердің нақты әрі мақсатты пайдаланылып жатқанын дәлелдейтін бірде-бір аяқталған жоба жоқ. Сондықтан орынды сұрақ туындайды: 145 гектар жер не үшін бөлінді? Осынша аумақтың нақты мақсаты қандай? Егер сөз “жасыл белдеу” туралы болса, онда нәтиже қайда? Егілген ағаштар қайда? Атқарылған жұмыстардың есебі қайда? Азаматтар “Бұл – біздің жер” дейді. Алайда жылдар бойы бұл аумақтың нақты пайдаланылғаны көрсетілмеді. 2014 жылы есеп жүргізілген. 2019 жылы қайта қаралған. Бірақ жеті жыл ішінде нақты өзгеріс байқалмайды. Сонымен қатар, айналада 1000 гектардан астам жердің бір бөлігі бос тұр. Жердің шамамен 50 пайызы тиімді пайдаланылмай отыр. Нақты суару мен ауыл шаруашылығының орнына учаскелер формалды түрде “жасыл белдеуге” енгізілген. Бірінші кезекте суару мәселесін ойлау керек. Тазарту құрылыстары жұмыс істеп тұр. Су көлемі артып жатыр. Су жиналып тұр. Неліктен ол егістікке бағытталмайды? Неліктен ауыл шаруашылығында пайдаланылмайды? Өткен жылы бұл нысанда нақты орындалған бірде-бір маңызды жұмыс болған жоқ. Соған қарамастан станция салынды, құбыр тартылды деген мәлімдемелер айтылып жатыр. Бірақ нақты дәлел қайда? Нәтиже қайда? 145 гектар жер бойынша ресми хат жолданды. Фермерлер жер мен суды тиімді пайдалануға дайын. Мәселе тек басқарушылық шешімге тіреліп тұр. Бүгін әңгіме жай ғана жер туралы емес. Бұл – азық-түлік қауіпсіздігі, ресурстарды ұтымды пайдалану және шаруалардың алдындағы жауапкершілік мәселесі. 145 гектар – қағаздағы сан емес. Бұл – іске асырылмай жатқан нақты әлеует.
Соңғы жылдары қаладағы жаңа шағын аудандар мен кәріз желілерінің құрылысы нәтижесінде тазарту станциясына келетін сарқынды су көлемі айтарлықтай өскен. Егер 2010 жылы станцияның тәуліктік өнімділігі 100 мың текше метр болса, 2020 жылы бұл көрсеткіш 150 мың текше метрге жеткен. Ал қазіргі уақытта көлем 200 мың текше метрге дейін артқан. Осылайша, соңғы 10–15 жылда сарқынды су мөлшері екі есеге ұлғайған. Мамандардың айтуынша, көктемгі-жазғы суару кезеңінде тазартылған суды тиімді пайдалану арқылы “Жасыл белдеу” маңындағы 600 гектардан астам жерді, сондай-ақ Ордабасы ауданындағы 2000 гектардан астам суармалы алқапты техникалық дақылдар өсіруге пайдалануға болады. Бұл – су тапшылығы жағдайында ауыл шаруашылығын қосымша сумен қамтамасыз етудің нақты тетігі.
Жиынға қатысушылар мәселе шешімін таппаса, сотқа жүгінетіндерін мәлімдеді. Айта кетейік, бұл бастама Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың су ресурстарын тиімді әрі қайта пайдалану, сондай-ақ суармалы жер көлемін ұлғайту жөніндегі тапсырмаларымен үндес келеді. Су тапшылығы күшейіп отырған кезеңде әрбір гектар жер мен әр текше метр судың тағдыры стратегиялық маңызға ие.
