Шымкенттегі «НҰРСӘТ ӨНЕР МЕКТЕБІ» жекеменшік өнер мектебінің айналасында дау туындады. Құрылтайшылардың айтуынша, қалалық Білім басқармасы мемлекеттік-жекешелік әріптестік туралы келісімшарт бойынша қаржылық міндеттемелерін орындамаған.
Соның салдарынан берешек көлемі 50 миллион теңгеден асқан. Алайда ведомство келісімшартты бұзуды талап етіп отыр. Бұл білім беру мекемесінің алдағы жұмысына қауіп төндіруі мүмкін. Осыған байланысты мектеп ұжымы Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевқа үндеу жолдап, жағдайға назар аударуды сұрады.
Бұл даудың түп-төркінінде сабаққа қатысу көрсеткіштерін тексеру нәтижесіне қатысты келіспеушіліктер ғана емес, бұдан да маңызды мәселе жатыр. Құрылтайшылардың мәлімдеуінше, мемлекеттік орган серіктестік келісімін тоқтатуды талап етіп отыр, ал оның қаржылық міндеттемелерінің орындалуына қатысты елеулі шағымдар әлі шешімін таппаған. Егер келісімшарт бұзылса, мектеп орналасқан ғимараттың әрі қарайғы тағдыры не болмақ? Ал мұнда білім алып жүрген балалар оқуын жалғастыра ала ма?
Жоба тарихы 2018 жылғы 18 сәуірден басталады. Сол күні Шымкент қаласының Білім басқармасы мен «ЕвроРемонтСервис» ЖШС № 01 мемлекеттік-жекешелік әріптестік шартын жасасқан. Құжатта білім беру мақсатындағы нысан құру көзделген. Кейін «ЕвроРемонтСервис» ЖШС «НҰРСӘТ ӨНЕР МЕКТЕБІ» ЖШС-мен келісім жасасып, балаларға өнердің түрлі бағыттары бойынша білім беру ұйымдастырылған.
Компания ұсынған мәліметтерге сәйкес, 2021–2025 жылдары MINDAL24 платформасында шамамен 640–650 оқушы тіркелген. Ал құрылтайшылардың дерегінше, 2026 жылы тіркелген балалар саны 505 болған.
2026 жылғы ақпанда мектептің қызметі тексеріле бастады. 19 ақпанда Білім басқармасының басшысы № 153-н/қ бұйрығын шығарып, соның негізінде тексеру 25 ақпан мен 2 наурыз аралығында жүргізілген. Тексеру қорытындысы бойынша анықтама жасалып, 13 наурызда ведомство мемлекеттік-жекешелік әріптестік шартын 2026 жылғы 16 сәуірден бастап тоқтату туралы хабарлама жолдаған.
Даудың негізгі себептерінің бірі — осы тексерудің нәтижелері. Құрылтайшылар комиссияның қорытындысымен келіспейді. Олардың пікірінше, оқушылардың сабаққа нақты қатысу көрсеткіштері дұрыс көрсетілмеген.
«ЕвроРемонтСервис» ЖШС мәліметінше, 25 ақпанда сабаққа оқушылардың 85–90 пайызы қатысқан. Алайда компания өкілдерінің айтуынша, тексеру анықтамасында бұл көрсеткіш 54,4 пайыз деп көрсетілген. 27 ақпандағы мәліметтерге қатысты да сұрақтар бар. Компанияның мәлімдеуінше, сол күні сабаққа 52 бала қатысқан, ал құжатта небәрі 12 оқушы көрсетілген.
Құрылтайшылар тексеру комиссиясының құрамына да күмән келтірген. Олардың сөзінше, тексеруге тиісті тізімге енгізілмеген адамдар қатысқан. Компания өкілдері өз ұстанымдарын растайтын бейнежазбалар бар екенін айтады.
Егер бұл жайттар расталса, оларға жеке құқықтық баға берілуі тиіс. Дауды объективті шешу үшін комиссия қорытындыларын бастапқы құжаттармен, сабаққа қатысу журналдарымен, бейнебақылау жазбаларымен және Білім басқармасының келісімшартты тоқтату туралы шешіміне негіз болған материалдармен салыстыру қажет.
Алайда бұл оқиғадағы ең өткір мәселе — қаржы.
Құрылтайшылардың мәлімдеуінше, Шымкент қаласының Білім басқармасының оларға берешегі 50 миллион теңгеден асады. Олардың айтуынша, күтілген төлемдер түспесе де, мектептің жұмысын жалғастырып, педагогтердің жалақысын өз қаражаттары есебінен төлеп келген.
Яғни, бұл жерде мұғалімдерге жалақы төленбегені туралы емес, мемлекеттік серіктестің келісімшартта көзделген қаржылық міндеттемелерін орындамағаны жөніндегі құрылтайшылардың шағымы сөз болып отыр.
Сонымен бірге берешектің бар-жоғы мен нақты көлемі құжаттар арқылы расталуы қажет. Осы тұста заңды сұрақ туындайды: тараптардың арасындағы қаржылық келіспеушіліктер неліктен ынтымақтастықты тоқтату туралы шешім қабылданғанға дейін реттелмеген? Ал өзара міндеттемелердің орындалуына қатысты талаптар әлі шешілмеген жағдайда ведомство келісімшартты бұзуды қандай негізге сүйеніп талап етіп отыр?
Қолда бар ақпаратқа сәйкес, тараптарда мемлекеттік-жекешелік әріптестік шарты, онда көзделген қаржыландыру тәртібі, салыстыру актілері, берешек есебі және төлем құжаттары бар. Бұл материалдар әр тараптың қандай міндеттемелер алғанын, олардың қайсысы орындалғанын және қойылған талаптардың қаншалықты негізді екенін анықтауға мүмкіндік береді.
Осы арада Білім басқармасы Шымкент қаласының экономикалық сотына мемлекеттік-жекешелік әріптестік шартын бұзу туралы талап арыз берген. Қолда бар мәлімет бойынша, Сейтжанұлы есімді судья ведомствоның талабын қанағаттандырып, келісімшартты бұзу туралы шешім шығарған.
Мектеп әкімшілігі сот актісіне апелляциялық шағым түсіруге ниетті. Ұсынылған ақпаратқа сәйкес, шешім әлі заңды күшіне енбеген. Сондықтан дауды толық аяқталды деп есептеуге болмайды. Тексеру нәтижелері мен қаржылық міндеттемелердің орындалуына қатысты тараптардың уәждері апелляциялық сатыда қайта қаралуы мүмкін.
Алайда заңдық тұжырымдардың ар жағында тағы бір маңызды сұрақ тұр: Білім басқармасы нақты нені көздеп отыр — қолданыстағы серіктестік келісімін тоқтатуды ма, әлде нысанның білім беру мақсатында әрі қарай пайдаланылуын қамтамасыз етуді ме?
Егер келісімшарт бұзылса, мектептің болашағы бұлыңғыр болуы мүмкін. Бұл ретте сабақ өтетін ғимараттың әрі қарай қалай пайдаланылатынын және қазіргі оқушылардың оқуын үздіксіз жалғастыруына мүмкіндік беретін тетік қарастырылған-қарастырылмағанын анықтау қажет.
Келісімшарттың бұзылуы өздігінен ғимаратқа басқа біреудің мүдделі екенін немесе ведомствоның жасырын мақсаты барын дәлелдемейді. Дегенмен қалыптасқан жағдай жауапты органдарға тікелей сұрақ қоюға негіз болады: серіктестік тоқтатылғаннан кейін нысанды кім және қандай шарттармен пайдаланады? Балалардың білім алу процесінің үздіксіздігі қалай қамтамасыз етіледі?
Қала басшылығының ұстанымы да қосымша түсіндіруді қажет етеді. Шымкент қаласы Білім басқармасының жұмысын қала әкімінің орынбасары Сәрсен Құранбек үйлестіреді. Осыған байланысты қала билігінің құрылтайшылар мәлімдеген жайттарды тексеру, ықтимал берешектің мән-жайын анықтау және білім беру мекемесінің болашағын айқындау үшін қандай шаралар қабылдайтыны қоғам үшін маңызды.
Мектеп ұжымының Президент Қасым-Жомарт Тоқаевқа үндеу жолдауы — екі заңды тұлға арасындағы дауға назар аудартуға бағытталған қадам. Өйткені мәселе мемлекеттік-жекешелік әріптестік аясындағы қаржылық міндеттемелердің орындалуына, тараптардың әрекеттерінің заңдылығына және балалардың сабақтарын жалғастыру мүмкіндігіне қатысты.
Енді бірнеше принципті сұраққа жауап берілуі керек. Құжаттар 50 миллион теңгеден асатын берешектің бар екенін растай ма? Білім басқармасы келісімшарт талаптарын орындады ма? Оқушылардың сабаққа қатысуына қатысты тексеру қорытындылары қаншалықты негізді? Келісімшартты бұзу туралы шешім қандай құқықтық негіздерге сүйеніп қабылданған?
Сот дауы аяқталғаннан кейін ғимараттың қалай пайдаланылатынын және мектеп бұрынғы форматта жұмысын жалғастыра алмаса, оқу процесін әрі қарай ұйымдастыру жауапкершілігін кім өз мойнына алатынын анықтау да маңызды.
Редакция Шымкент қаласының Білім басқармасына, қала әкімінің орынбасары Сәрсен Құранбекке және жобаға қатысушы өзге тараптарға өз ұстанымдарын білдіріп, уәждерін растайтын құжаттарды ұсынуға мүмкіндік беруге дайын.
Әзірге құрылтайшылар берешек барын мәлімдеп, ал ведомство келісімшартты бұзуды талап етіп отыр. Сондықтан заңбұзушылықтардың бар-жоғына қатысты түпкілікті қорытынды құжаттар мен сот талқылауының нәтижелеріне сүйеніп жасалуы тиіс.
Дегенмен жағдай көпшілікке ашық түсініктеме беруді талап етеді. Мемлекеттік-жекешелік әріптестік қоғамдық маңызы бар міндеттерді жүзеге асыру үшін құрылады. Сондықтан мұндай келісімнің тоқтатылуы қаржылық міндеттемелер, білім беру нысанының болашағы және балалардың алдағы оқуына қатысты сұрақтарды жауапсыз қалдырмауы керек.
